Έπειτα από καταιγιστικές διαβουλεύσεις των τελευταίων ημερών με κορυφαίους υπουργούς, συμβούλους, ηγέτες εργατικών συνδικάτων και οικονομικούς υποστηρικτές του κόμματος, ο Keir Starmer συνειδητοποίησε ότι η παραμονή του στο αξίωμα είναι πλέον απολύτως αδύνατη.
Ο κύβος ερρίφθη και η Βρετανία βρίσκεται στα πρόθυρα μιας πρωτοφανούς πολιτικής αλλαγής, καθώς ο πρωθυπουργός Keir Starmer ετοιμάζεται να ανακοινώσει το χρονοδιάγραμμα της αποχώρησής του από την εξουσία ακόμα και τη Δευτέρα 22/6.
Ο Keir Starmer, ο οποίος ανέλαβε μετά τη σαρωτική νίκη των Εργατικών το 2024, βρίσκεται αυτή τη στιγμή αντιμέτωπος με έντονη εσωκομματική αμφισβήτηση και ραγδαία πτώση της δημοτικότητάς του. Σύμφωνα με τα βρετανικά μέσα ενημέρωσης αναμένεται να ανακοινώσει την παραίτησή του αύριο, Δευτέρα 22 Ιουνίου 2026, ανοίγοντας τον δρόμο για τον έβδομο κατά σειρά πρωθυπουργό της χώρας μέσα σε μία δεκαετία.
Η σαρωτική επιστροφή του Andy Burnham στο Westminster, μετά τη θριαμβευτική του νίκη στην επαναληπτική εκλογή της περιφέρειας Makerfield, σήμανε το οριστικό τέλος για τον τρέχοντα ένοικο στον Αριθμό 10 της Downing Street.
Σύμφωνα με έγκυρες πληροφορίες, ο Βρετανός πρωθυπουργός έχει πλέον αποδεχτεί πλήρως ότι ο χρόνος του εξαντλήθηκε.
Έπειτα από καταιγιστικές διαβουλεύσεις των τελευταίων ημερών με κορυφαίους υπουργούς, συμβούλους, ηγέτες εργατικών συνδικάτων και οικονομικούς υποστηρικτές του κόμματος, ο Keir Starmer συνειδητοποίησε ότι η παραμονή του στο αξίωμα είναι πλέον απολύτως αδύνατη.
Το κρίσιμο Σαββατοκύριακο και η «ελεγχόμενη» υποχώρηση
Αυτές τις ώρες, ο Keir Starmer βρίσκεται στην εξοχική πρωθυπουργική κατοικία στο Chequers, όπου αναλύει την κατάσταση με τη σύζυγό του, Victoria, πριν λάβει τις τελικές του αποφάσεις.
Παρά ταύτα, κορυφαία στελέχη των Εργατικών θεωρούν βέβαιο ότι μια «ξεκάθαρη δήλωση» παραίτησης θα εκδοθεί άμεσα, πιθανότατα τη Δευτέρα.
Λόρδος των Εργατικών, ο οποίος διατηρεί στενούς δεσμούς με τον πρωθυπουργό, ξεκαθάρισε ότι ο Keir Starmer δεν πρόκειται να «δραπετεύσει» αφήνοντας πίσω του ένα επικίνδυνο πολιτικό κενό.
Αντίθετα, θα οργανώσει μια σκόπιμη, σταδιακή και αξιοπρεπή αποχώρηση, θεωρώντας το καθήκον του απέναντι στη χώρα.
Όπως δήλωσε χαρακτηριστικά ο ίδιος σύμμαχος: «Βλέπει πλέον την πραγματικότητα.
Η αποτροπή του χάους δεν μπορεί να επιτευχθεί με την παραμονή του.
Η αποχώρηση είναι η μόνη υπεύθυνη επιλογή».
Το αμείλικτο πολιτικό τέλος
Ένας άλλος βετεράνος του κόμματος επιβεβαίωσε ότι ο πρωθυπουργός εμφανίζεται πλέον «συμβιβασμένος» με την ιδέα της παραίτησης, έχοντας προσκρούσει στη σκληρή αλήθεια ότι δεν διαθέτει πια ερείσματα.
«Όλοι γνωρίζουν ότι η παρούσα κατάσταση δεν είναι βιώσιμη.
Υπάρχει θλίψη, αλλά στην πολιτική υπάρχει και το αναπόφευκτο.
Όπως είχε πει και ο Boris Johnson, "όταν το κοπάδι μετακινείται, μετακινείται"», σχολίασε η ίδια πηγή.
Στο ίδιο μήκος κύματος, υπουργός της κυβέρνησης σημείωσε ότι ο Keir Starmer διατηρεί την ψυχραιμία του και εξετάζει τα δεδομένα μετά τις προσωπικές συζητήσεις με τους στενούς του συμμάχους, περνώντας πλέον χρόνο με την πιο σημαντική σύμβουλό του, τη Vic.
Η απειλή του Andy Burnham και οι 201 αντάρτες
Η επόμενη μέρα ανήκει αναμφίβολα στον Andy Burnham, ο οποίος διέλυσε τα προγνωστικά συντρίβοντας το κόμμα Reform UK στην αναμέτρηση της περασμένης εβδομάδας στην περιφέρεια του Ευρύτερου Μάντσεστερ (Greater Manchester).
Ο Andy Burnham θα ορκιστεί βουλευτής τη Δευτέρα και αναμένεται να συναντηθεί άμεσα με τον πρωθυπουργό.
Οι υποστηρικτές του διαμηνύουν ότι έχει ήδη εξασφαλίσει τη στήριξη περισσότερων από 201 βουλευτών των Εργατικών, έτοιμων να αμφισβητήσουν ανοιχτά τον Keir Starmer αν εκείνος δεν αποχωρήσει οικειοθελώς.
Ο αριθμός αυτός είναι μοιραίος: αντιπροσωπεύει πάνω από τους μισούς βουλευτές του Εργατικού Κόμματος, πράγμα που σημαίνει ότι ο Keir Starmer δεν μπορεί πλέον να εγγυηθεί στον Βασιλιά ότι απολαμβάνει την εμπιστοσύνη της Βουλής των Κοινοτήτων.
«Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι ο Andy ενισχύθηκε δραματικά από το αποτέλεσμα της Πέμπτης», δήλωσε ανώτατο στέλεχος.
«Το ερώτημα στο μυαλό των βουλευτών είναι ένα: ποιος μπορεί να σταματήσει μια κυβέρνηση του Reform; Και ο Andy έδειξε στο Makerfield, με τον πλέον κατηγορηματικό τρόπο, ότι μπορεί να το κάνει».
Πλήρης απώλεια ελέγχου και υπουργική ανταρσία
Η κατάσταση για τον πρωθυπουργό περιγράφεται ως μη αναστρέψιμη.
Ο πρώην υπουργός Lord Falconer δήλωσε στο BBC ότι ο Keir Starmer «δεν έχει πλέον απολύτως καμία εξουσία, καθώς όλοι θεωρούν δεδομένο ότι ο Andy Burnham θα διεκδικήσει την ηγεσία και θα κερδίσει».
Οι πιέσεις κορυφώνονται ενόψει της κρίσιμης συνεδρίασης του υπουργικού συμβουλίου την Τρίτη, όπου οι υπουργοί σχεδιάζουν να του διαμηνύσουν ότι ο χρόνος του τελείωσε.
Κορυφαία στελέχη, όπως ο υπουργός Κλιματικής Αλλαγής Ed Miliband, η υπουργός Εσωτερικών Shabana Mahmood, η υπουργός Εξωτερικών Yvette Cooper και η υπουργός Μεταφορών Heidi Alexander, αξιώνουν επιτακτικά τη χάραξη ενός σαφούς χρονοδιαγράμματος εξόδου.
Παράλληλα, ο Jonathan Reynolds, ο chief whip του κόμματος, έχει ήδη μεταφέρει στον πρωθυπουργό το έντονο κλίμα που επικρατεί στην κοινοβουλευτική ομάδα για μια «ομαλή μετάβαση».
Το σχέδιο της αναγκαστικής φυγής
Οι υποστηρικτές του Keir Starmer ευελπιστούν ότι ο ίδιος θα παρουσιάσει ένα πλάνο αποχώρησης με ορίζοντα τον Σεπτέμβριο, ώστε ο διάδοχός του να αναδειχθεί επίσημα στο συνέδριο του Εργατικού Κόμματος.
«Υπάρχουν μειονεκτήματα, αλλά αυτή είναι η πραγματικότητα», παραδέχτηκε ανώτατο στέλεχος.
«Ο Keir κατάλαβε ότι το παιχνίδι τελείωσε και πρέπει να κάνει μια αξιοπρεπή έξοδο.
Θέλει να αποφύγει την ταπείνωση, και η χειρότερη ταπείνωση θα ήταν να ηττηθεί συντριπτικά σε μια εσωκομματική εκλογική διαδικασία».
Όσοι συνομίλησαν μαζί του αναφέρουν ότι ο πρωθυπουργός βρίσκεται σε φάση αναστοχασμού και όχι μάχης.
«Δεν έχει αυταπάτες, δεν είναι κλεισμένος σε κάποιο οχυρό.
Σκέφτεται το αποτέλεσμα στο Makerfield και τις συνέπειες μιας μάχης ηγεσίας.
Δεν ζητάει όρκους πίστης από κανέναν», ανέφερε σύμμαχός του.
Μια άλλη πηγή των Εργατικών υπενθύμισε τη ρήση του Αμερικανού προέδρου Lyndon B Johnson (LBJ): «Ο πρώτος κανόνας της πολιτικής είναι να ξέρεις να μετράς».
Με τον Andy Burnham να έχει τους αριθμούς με το μέρος του, η παραμονή του Keir Starmer πέραν αυτής της εβδομάδας φαντάζει αδύνατη.
Η απέλπιδα προσπάθεια διάψευσης και οι πιέσεις των συνδικάτων
Από την πλευρά της, η Downing Street επιχειρεί να υποβαθμίσει το θέμα, κάνοντας λόγο για «εικασίες».
Μόλις την Παρασκευή, ο Keir Starmer δήλωνε ότι θα είναι υποψήφιος σε οποιαδήποτε εκλογική διαδικασία για την ηγεσία, επιμένοντας ότι έχει «περισσότερα να δώσει» και καλώντας το κόμμα να συσπειρωθεί ενάντια στο Reform UK.
Ωστόσο, η Sharon Graham, γενική γραμματέας του Unite –ενός από τους μεγαλύτερους χρηματοδότες των Εργατικών– ήταν καταπέλτης: «Προφανώς ο Starmer πρέπει να φύγει. Πρέπει να αναλογιστεί όσα έλεγε περί προτεραιότητας της χώρας έναντι του κόμματος.
Το καλύτερο για τους Εργατικούς είναι μια καθαρή και ομαλή μετάβαση».
Παρασκηνιακές συμφωνίες για την επόμενη μέρα
Την ίδια ώρα, η μάχη της διαδοχής φέρνει στο φως και άλλους διεκδικητές.
Σύμμαχοι του Wes Streeting, πρώην υπουργού Υγείας, επέμεναν ότι ο ίδιος σκοπεύει να είναι υποψήφιος, έχοντας ήδη νοικιάσει γραφεία για 40 άτομα ως στρατηγείο της καμπάνιας του.
Ο Wes Streeting έλαβε πρόσφατα δωρεά £50.000 από τη φιλάνθρωπο Fran Perrin, κόρη του πρώην υπουργού Lord Sainsbury, η οποία του είχε δώσει άλλα τόσα τον περασμένο Σεπτέμβριο.
Παρά τις προετοιμασίες αυτές, έμπειρα στελέχη των Εργατικών εκτιμούν ότι ο Wes Streeting θα αναγκαστεί τελικά να έρθει σε συμφωνία με τον Andy Burnham, αποσύροντας την υποψηφιότητά του με αντάλλαγμα μια κορυφαία υπουργική θέση.
«Ο Wes αντιλαμβάνεται ότι η δυναμική είναι ξεκάθαρα με το μέρος του Andy.
Θα επικρατήσει η λογική.
Είναι ένας πολύ ικανός άνθρωπος και η συμμετοχή του θα είχε απόλυτο νόημα για μια κυβέρνηση ευρείας βάσης που επιθυμεί ο Andy», κατέληξε υποστηρικτής του πρώην υπουργού Υγείας.
Η πολιτική αστάθεια στη Βρετανία τα τελευταία χρόνια δεν είναι μια σειρά από τυχαία γεγονότα, αλλά το αποτέλεσμα δομικών αλλαγών που πυροδότησε το Brexit. Η περίπτωση του Keir Starmer είναι η τελευταία πράξη ενός δράματος που ξεκίνησε το 2016.
Το σύνδρομο της «περιστρεφόμενης πόρτας» στην Downing Street - 5 πρωθυπουργοί σε 10 χρόνια
Η πτώση του Keir Starmer έρχεται να επιβεβαιώσει μια εφιαλτική κανονικότητα για τη βρετανική πολιτική σκηνή: ο βρετανικός πρωθυπουργικός θώκος έχει μετατραπεί σε «ηλεκτρική καρέκλα» και η πόρτα της Downing Street σε... περιστρεφόμενη.
Μετά το δημοψήφισμα του Brexit το 2016, η χώρα αλλάζει πρωθυπουργούς με ρυθμούς που θυμίζουν την περιβόητη αστάθεια της ιταλικής δημοκρατίας, σπάζοντας την παράδοση των σταθερών, πολυετών κυβερνήσεων.
Theresa May, (Συντηρητικοί) - η πρωθυπουργός του Brexit, για 3 χρόνια και 11 ημέρες: Ιούλιος 2016 – Ιούλιος 2019
Boris Johnson, (Συντηρητικοί) - 3 χρόνια και 44 ημέρες: Ιούλιος 2019 – Σεπτέμβριος 2022
Liz Truss, (Συντηρητικοί), η πιο σύντομη πρωθυπουργία στην ιστορία της Βρετανίας για μόλις 49 ημέρες: Σεπτέμβριος 2022 – Οκτώβριος 2022
Rishi Sunak, (Συντηρητικοί), 1 χρόνος και 254 ημέρες: Οκτώβριος 2022 – Ιούλιος 2024
Keir Starmer, (Εργατικοί) για περίπου 2 χρόνια, Ιούλιος 2024 ως σήμερα (Ιούνιος 2026)
Οι λόγοι πίσω από αυτό το φαινόμενο είναι βαθιά συστημικοί και συνοψίζονται σε τρεις βασικούς άξονες:
1ος. Η ιδεολογική «πολτοποίηση» των μεγάλων κομμάτων
Το Brexit κατέστρεψε τις παραδοσιακές κομματικές γραμμές.
Τόσο οι Συντηρητικοί (Tories) όσο και οι Εργατικοί (Labour) αναγκάστηκαν να δημιουργήσουν ευρείες, ετερόκλητες συμμαχίες ψηφοφόρων για να κερδίζουν εκλογές.
Οι Εργατικοί έπρεπε να συσπειρώσουν τους προοδευτικούς ψηφοφόρους των πόλεων με τους κοινωνικά συντηρητικούς εργάτες του βορρά (το λεγόμενο Red Wall).
Αυτές οι συμμαχίες είναι φύσει ασταθείς.
ταν ένας πρωθυπουργός προσπαθεί να ικανοποιήσει τη μία πλευρά, εξοργίζει την άλλη, με αποτέλεσμα η εσωκομματική αμφισβήτηση να ξεκινά από τους πρώτους μήνες της θητείας του.
2ος Η άνοδος του λαϊκισμού και η απειλή από τα δεξιά
Η εμφάνιση και η γιγάντωση κομμάτων όπως το Reform UK άλλαξαν τον εκλογικό χάρτη.
Οι Βρετανοί βουλευτές των μεγάλων κομμάτων ζουν πλέον με τον διαρκή τρόμο της εκλογικής εκμηδένισης στις περιφέρειές τους.
Η περίπτωση του Makerfield είναι ενδεικτική: η δυναμική του Reform UK πανικόβαλε τους βουλευτές των Εργατικών, οι οποίοι —βλέποντας τις έδρες τους να κινδυνεύουν— αποφάσισαν να «θυσιάσουν» τον αρχηγό τους (Starmer) για να σωθούν, επιλέγοντας ένα πιο δημοφιλές πρόσωπο (Burnham). Το ίδιο ακριβώς έκαναν οι Συντηρητικοί με τον Boris Johnson και τη Liz Truss.
3ος Η θεσμική ευκολία της «εσωτερικής» καθαίρεσης
Το βρετανικό κοινοβουλευτικό σύστημα επιτρέπει την αλλαγή πρωθυπουργού χωρίς τη διεξαγωγή εθνικών εκλογών. Αν ο αρχηγός του κυβερνώντος κόμματος χάσει την εμπιστοσύνη των βουλευτών του (όπως συνέβη με τους 201 βουλευτές που στηρίζουν τον Burnham), το κόμμα εκλέγει νέο αρχηγό, ο οποίος γίνεται αυτόματα πρωθυπουργός.
Αυτό δίνει τεράστια δύναμη στις εσωκομματικές φατρίες, οι οποίες χρησιμοποιούν τον εκάστοτε πρωθυπουργό ως αναλώσιμο προϊόν: αν οι δημοσκοπήσεις πέφτουν, τον αλλάζουν για να αποφύγουν την ήττα.
Δεν είναι μόνο αυτοί...
1. Το μετα-πανδημικό οικονομικό τέλμα και η ακρίβεια
Από την πανδημία και μετά, η Βρετανία βιώνει μια παρατεταμένη και βαθιά κρίση κόστους διαβίωσης (cost-of-living crisis), η οποία έχει γονατίσει τα νοικοκυριά και έχει εκμηδενίσει την υπομονή των ψηφοφόρων.
Ο πιο αμείλικτος εχθρός των Βρετανών πρωθυπουργών τα τελευταία χρόνια δεν είναι οι πολιτικοί τους αντίπαλοι, αλλά η ίδια η οικονομία.
Από την πανδημία και μετά, η χώρα έχει εγκλωβιστεί σε έναν εφιάλτη:
Η εκτίναξη του πληθωρισμού
Το άνοιγμα της αγοράς μετά τα lockdown, σε συνδυασμό με την ενεργειακή κρίση, οδήγησε τον πληθωρισμό σε ιστορικά υψηλά (ξεπερνώντας το 11% το 2022).
Αν και ο ρυθμός ανόδου έχει συγκρατηθεί, οι τιμές στα βασικά αγαθά, τα τρόφιμα και την ενέργεια παραμένουν σε δυσθεώρητα ύψη.
Η παγίδα των επιτοκίων
Για να δαμάσει τον πληθωρισμό, η Κεντρική Τράπεζα της Αγγλίας ανέβασε απότομα τα επιτόκια.
Αυτό σήμανε αυτόματα μια στεγαστική βόμβα, με εκατομμύρια δανειολήπτες να βλέπουν τις μηνιαίες δόσεις των στεγαστικών τους δανείων (mortgages) να εκτινάσσονται κατά εκατοντάδες λίρες.
Η μείωση του πραγματικού εισοδήματος και η μεγαλύτερη πτώση του βιοτικού επιπέδου στην σύγχρονη βρετανική ιστορία
Οι μισθοί δεν συμβάδισαν ποτέ με την ακρίβεια.
Το αποτέλεσμα είναι η μεγαλύτερη πτώση του βιοτικού επιπέδου στη σύγχρονη βρετανική ιστορία.
Όταν ο μέσος Βρετανός πολίτης δυσκολεύεται να θερμάνει το σπίτι του ή να πληρώσει το super market, η κυβέρνηση χάνει κάθε ίχνος ανοχής.
Οι ψηφοφόροι απαιτούν άμεσες λύσεις και, όταν αυτές δεν έρχονται, η οργή μεταφέρεται στις κάλπες.
Οι βουλευτές το βλέπουν αυτό και πανικοβάλλονται, οδηγώντας στην άμεση «καρατόμηση» του εκάστοτε πρωθυπουργού.
2. Το σοκ των ενεργειακών ανατιμήσεων και η παγίδα του Ofgem
Τα ενεργειακά κόστη είναι η πραγματική «ηλεκτρική καρέκλα» κάθε Βρετανού πρωθυπουργού από την πανδημία και μετά.
Η Βρετανία βρέθηκε εκτεθειμένη σε μια πρωτοφανή ενεργειακή καταιγίδα που μετέτρεψε τους λογαριασμούς ρεύματος και φυσικού αερίου σε μόνιμο εφιάλτη για τα νοικοκυριά.
Αν η ακρίβεια στα ράφια γονάτισε τους Βρετανούς, η κρίση των ενεργειακών λογαριασμών ήταν αυτή που έδωσε το τελειωτικό χτύπημα στις κυβερνήσεις.
Από το 2022, όταν οι τιμές του φυσικού αερίου εκτινάχθηκαν σε ιστορικά υψηλά, η Βρετανία παραμένει εγκλωβισμένη σε ένα καθεστώς ακραίας αστάθειας:
Η εξάρτηση από το φυσικό αέριο
Η Βρετανία βασίζεται στο φυσικό αέριο για περίπου το 30% της ηλεκτροπαραγωγής της (πολύ περισσότερο από χώρες όπως η Γερμανία ή η Γαλλία).
Λόγω του συστήματος της οριακής τιμολόγησης, το ακριβό αέριο συμπαρασύρει και την τιμή του ρεύματος, διογκώνοντας τεχνητά τα κόστη.
Το μαρτύριο της «οροφής» (Price Cap)
Ο ενεργειακός ρυθμιστής της χώρας (Ofgem) αναθεωρεί ανά τακτά διαστήματα την ανώτατη χρέωση (Price Cap). Κάθε τέτοια ανακοίνωση λειτουργεί ως πολιτική βόμβα.
Οι λογαριασμοί για ένα τυπικό νοικοκυριά, που προ κρίσης κυμαίνονταν κοντά στις 1.000 λίρες το χρόνο, εκτοξεύτηκαν ακόμη και πάνω από τις 2.000 λίρες.
Οι νέες γεωπολιτικές αναταράξεις
Ακόμη και όταν οι τιμές έδειχναν τάσεις σταθεροποίησης, οι πρόσφατες εντάσεις στη Μέση Ανατολή προκάλεσαν νέο άλμα της τάξης του 13% στο Price Cap, ανεβάζοντας τις τυπικές ετήσιες χρεώσεις κοντά στις 1.862 λίρες.
Η «ενεργειακή φτώχεια» (fuel poverty) δεν είναι πλέον θεωρητικός όρος, αλλά σκληρή πραγματικότητα για εκατομμύρια Βρετανούς που αναγκάζονται να επιλέξουν μεταξύ θέρμανσης και σίτισης (το λεγόμενο «heat or eat»).
Η αποτυχία της Downing Street να προστατεύσει τους καταναλωτές από αυτές τις βίαιες διακυμάνσεις εξατμίζει την πολιτική νομιμοποίηση οποιουδήποτε πρωθυπουργού μέσα σε λίγους μήνες.
3. Η εκρηκτική... μετανάστευση
Η μεταναστευτική κρίση αποτελεί το πιο εκρηκτικό πολιτικό ζήτημα στη μετα-Brexit Βρετανία και είναι από τους πολύ βασικούς λόγους που «έφαγαν» τους προηγούμενους πρωθυπουργούς, ενώ τώρα οδηγεί στην έξοδο και τον Keir Starmer.
Το παράδοξο του Brexit ήταν ότι, ενώ έγινε με κεντρικό σύνθημα το «να πάρουμε πίσω τον έλεγχο των συνόρων μας», η νόμιμη και η παράνομη μετανάστευση εκτοξεύτηκαν σε ιστορικά ρεκόρ αμέσως μετά.
Το μεταναστευτικό χάος σε αριθμούς
Η κρίση εξελίχθηκε σε δύο παράλληλα μέτωπα:
- Η νόμιμη μετανάστευση (net migration)
Μετά την κατάργηση της ελεύθερης μετακίνησης από την ΕΕ, οι συντηρητικές κυβερνήσεις άνοιξαν τις βίζες για εργαζόμενους εκτός ΕΕ (υγεία, πρόνοια, φοιτητές).
Το αποτέλεσμα ήταν η καθαρή μετανάστευση να αγγίξει το αδιανόητο ιστορικό υψηλό των 944.000 ατόμων το 2023.
- Η κρίση των «μικρών βαρκών»
Δεκάδες χιλιάδες παράτυποι μετανάστες άρχισαν να διασχίζουν το Κανάλι της Μάγχης από τη Γαλλία με φουσκωτά.
Πάνω από 200.000 άνθρωποι έχουν φτάσει έτσι στη Βρετανία, με το 2025 να καταγράφει πάνω από 41.000 αφίξεις.
Πώς η κρίση «κατέστρεψε» τις κυβερνήσεις
Κάθε πρωθυπουργός επιχείρησε να διαχειριστεί την κατάσταση με σκληρά μέτρα, αλλά οι αποτυχίες τους τροφοδότησαν την άνοδο της σκληρής δεξιάς (του κόμματος Reform UK του Nigel Farage). Τα κυριότερα σχέδια είναι δύο:
Boris Johnson και Rishi Sunak (Το φιάσκο της Ρουάντα)
Εφηύραν το διαβόητο σχέδιο απέλασης των αιτούντων άσυλο στη Ρουάντα.
Το σχέδιο κόστισε εκατοντάδες εκατομμύρια λίρες, μπλοκαρίστηκε στα δικαστήρια και τελικά δεν στάλθηκε σχεδόν κανένας.
Ο Sunak τιμωρήθηκε σκληρά στις εκλογές του 2024 γι' αυτή την αποτυχία.
Keir Starmer (πολιτική υστερία)
Ο Starmer εξελέγη υποσχόμενος να «σταματήσει τις βάρκες» και να πατάξει τα κυκλώματα διακινητών.
Αν και τα επίσημα στοιχεία έδειξαν ότι η καθαρή μετανάστευση μειώθηκε δραματικά στις 171.000, η πίεση από τα δεξιά παρέμεινε ασφυκτική.
Σε μια απεγνωσμένη προσπάθεια να ανακόψει τη διαρροή ψηφοφόρων, ο Starmer παρουσίασε μια σκληρή μεταναστευτική πολιτική, χρησιμοποιώντας τη φράση ότι η Βρετανία κινδυνεύει να γίνει «ένα νησί ξένων».
Αυτή η ρητορική προκάλεσε την εξέγερση της αριστερής πτέρυγας του ίδιου του του κόμματος (που τον κατηγόρησε ότι αντιγράφει την ακροδεξιά), ενώ παράλληλα το Υπουργείο Εσωτερικών δέχθηκε σφοδρά πυρά για σχέδια χρήσης τεχνητής νοημοσύνης (Facial Age Estimation) για την αναγνώριση της ηλικίας των ανήλικων προσφύγων.
Αυτός ο διπλός εγκλωβισμός –από τη μία η πίεση της δεξιάς για τις βάρκες στη Μάγχη και από την άλλη η εσωτερική ανταρσία των Εργατικών για τη σκληρή ρητορική του– είναι ένας από τους βασικούς πυλώνες της κατάρρευσης του.
Καυστικός Dmitriev (Ρωσία) - «Κληρονομιά του Starmer ο πολεμικός πυρετός, το ενεργειακό χάος και τα εγκλήματα μεταναστών»
Ο Kirill Dmitriev, επικεφαλής του Ρωσικού Ταμείου Άμεσων Επενδύσεων (RDIF) και ειδικός απεσταλμένος του Προέδρου της Ρωσικής Ομοσπονδίας για την επενδυτική και οικονομική συνεργασία, εξαπέλυσε δριμύτατη επίθεση μέσω της πλατφόρμας X, περιγράφοντας με μελανά χρώματα την πολιτική παρακαταθήκη που αφήνει πίσω του ο ηγέτης των Εργατικών.
Σύμφωνα με τον Ρώσο αξιωματούχο, ο Keir Starmer παραδίδει μια χώρα βυθισμένη στο χάος, έχοντας ως μοναδικό έργο την καλλιέργεια του μιλιταρισμού και την πλήρη αποτυχία στην οικονομία.
Στην ανάρτησή του, ο Kirill Dmitriev αποδόμησε πλήρως το κυβερνητικό έργο του Keir Starmer, συνδέοντας την πτώση του με τα φλέγοντα ζητήματα που γονάτισαν την καθημερινότητα των Βρετανών πολιτών.
«Όταν ο Starmer παραιτηθεί, η κληρονομιά του θα είναι η υποδαύλιση μιλιταριστικών θυελλών, οι παταγώδεις αποτυχίες στον ενεργειακό τομέα, τα ορθάνοιχτα σύνορα, οι συμμορίες παιδεραστών (groomers), τα εγκλήματα των μεταναστών και η απόλυτη άρνησή του να αναγνωρίσει έστω και ένα από αυτά τα τραγικά λάθη», δήλωσε χαρακτηριστικά ο Kirill Dmitriev.
Η Μόσχα αναδεικνύει έτσι τις δομικές αδυναμίες του Λονδίνου, όπου η εμμονική εστίαση της κυβέρνησης στην τροφοδότηση της γεωπολιτικής έντασης άφησε απροστάτευτη την εγχώρια αγορά ενέργειας, οδηγώντας σε εκτόξευση των τιμών και σε μια πρωτοφανή κοινωνική κρίση, η οποία επιτείνεται από την απώλεια ελέγχου στο μεταναστευτικό ζήτημα.
Η ειρωνεία της ρωσικής πλευράς για την πολιτική απομόνωση του Βρετανού πρωθυπουργού ήταν καταιγιστική.
Σχολιάζοντας τον τρόπο με τον οποίο ο Keir Starmer γαντζώθηκε στην εξουσία μέχρι την τελευταία στιγμή, ο επικεφαλής του RDIF σημείωσε με νόημα ότι ο πρωθυπουργός επέλεξε να αποχωρήσει τελευταίος, «σαν πραγματικός καπετάνιος».
Με αυτόν τον καυστικό τρόπο, ο Kirill Dmitriev υπογράμμισε ότι στο τέλος αυτής της διαδρομής, το μόνο που απομένει είναι «μια βασανισμένη Βρετανία» και ένα μέλλον που θα αρχίσει να λάμπει μόνο αφού απαλλαγεί οριστικά από την παρουσία και τις επιλογές του Keir Starmer.
Η παραίτηση της Δευτέρας σφραγίζει έτσι το τέλος μιας εποχής δυτικής επιθετικότητας, αφήνοντας πίσω της μια χώρα σε κατάσταση πλήρους αποσύνθεσης.
ΑΚ
www.bankingnews.gr
Ο Keir Starmer, ο οποίος ανέλαβε μετά τη σαρωτική νίκη των Εργατικών το 2024, βρίσκεται αυτή τη στιγμή αντιμέτωπος με έντονη εσωκομματική αμφισβήτηση και ραγδαία πτώση της δημοτικότητάς του. Σύμφωνα με τα βρετανικά μέσα ενημέρωσης αναμένεται να ανακοινώσει την παραίτησή του αύριο, Δευτέρα 22 Ιουνίου 2026, ανοίγοντας τον δρόμο για τον έβδομο κατά σειρά πρωθυπουργό της χώρας μέσα σε μία δεκαετία.
Η σαρωτική επιστροφή του Andy Burnham στο Westminster, μετά τη θριαμβευτική του νίκη στην επαναληπτική εκλογή της περιφέρειας Makerfield, σήμανε το οριστικό τέλος για τον τρέχοντα ένοικο στον Αριθμό 10 της Downing Street.
Σύμφωνα με έγκυρες πληροφορίες, ο Βρετανός πρωθυπουργός έχει πλέον αποδεχτεί πλήρως ότι ο χρόνος του εξαντλήθηκε.
Έπειτα από καταιγιστικές διαβουλεύσεις των τελευταίων ημερών με κορυφαίους υπουργούς, συμβούλους, ηγέτες εργατικών συνδικάτων και οικονομικούς υποστηρικτές του κόμματος, ο Keir Starmer συνειδητοποίησε ότι η παραμονή του στο αξίωμα είναι πλέον απολύτως αδύνατη.
Το κρίσιμο Σαββατοκύριακο και η «ελεγχόμενη» υποχώρηση
Αυτές τις ώρες, ο Keir Starmer βρίσκεται στην εξοχική πρωθυπουργική κατοικία στο Chequers, όπου αναλύει την κατάσταση με τη σύζυγό του, Victoria, πριν λάβει τις τελικές του αποφάσεις.
Παρά ταύτα, κορυφαία στελέχη των Εργατικών θεωρούν βέβαιο ότι μια «ξεκάθαρη δήλωση» παραίτησης θα εκδοθεί άμεσα, πιθανότατα τη Δευτέρα.
Λόρδος των Εργατικών, ο οποίος διατηρεί στενούς δεσμούς με τον πρωθυπουργό, ξεκαθάρισε ότι ο Keir Starmer δεν πρόκειται να «δραπετεύσει» αφήνοντας πίσω του ένα επικίνδυνο πολιτικό κενό.
Αντίθετα, θα οργανώσει μια σκόπιμη, σταδιακή και αξιοπρεπή αποχώρηση, θεωρώντας το καθήκον του απέναντι στη χώρα.
Όπως δήλωσε χαρακτηριστικά ο ίδιος σύμμαχος: «Βλέπει πλέον την πραγματικότητα.
Η αποτροπή του χάους δεν μπορεί να επιτευχθεί με την παραμονή του.
Η αποχώρηση είναι η μόνη υπεύθυνη επιλογή».
Το αμείλικτο πολιτικό τέλος
Ένας άλλος βετεράνος του κόμματος επιβεβαίωσε ότι ο πρωθυπουργός εμφανίζεται πλέον «συμβιβασμένος» με την ιδέα της παραίτησης, έχοντας προσκρούσει στη σκληρή αλήθεια ότι δεν διαθέτει πια ερείσματα.
«Όλοι γνωρίζουν ότι η παρούσα κατάσταση δεν είναι βιώσιμη.
Υπάρχει θλίψη, αλλά στην πολιτική υπάρχει και το αναπόφευκτο.
Όπως είχε πει και ο Boris Johnson, "όταν το κοπάδι μετακινείται, μετακινείται"», σχολίασε η ίδια πηγή.
Στο ίδιο μήκος κύματος, υπουργός της κυβέρνησης σημείωσε ότι ο Keir Starmer διατηρεί την ψυχραιμία του και εξετάζει τα δεδομένα μετά τις προσωπικές συζητήσεις με τους στενούς του συμμάχους, περνώντας πλέον χρόνο με την πιο σημαντική σύμβουλό του, τη Vic.
Η απειλή του Andy Burnham και οι 201 αντάρτες
Η επόμενη μέρα ανήκει αναμφίβολα στον Andy Burnham, ο οποίος διέλυσε τα προγνωστικά συντρίβοντας το κόμμα Reform UK στην αναμέτρηση της περασμένης εβδομάδας στην περιφέρεια του Ευρύτερου Μάντσεστερ (Greater Manchester).
Ο Andy Burnham θα ορκιστεί βουλευτής τη Δευτέρα και αναμένεται να συναντηθεί άμεσα με τον πρωθυπουργό.
Οι υποστηρικτές του διαμηνύουν ότι έχει ήδη εξασφαλίσει τη στήριξη περισσότερων από 201 βουλευτών των Εργατικών, έτοιμων να αμφισβητήσουν ανοιχτά τον Keir Starmer αν εκείνος δεν αποχωρήσει οικειοθελώς.
Ο αριθμός αυτός είναι μοιραίος: αντιπροσωπεύει πάνω από τους μισούς βουλευτές του Εργατικού Κόμματος, πράγμα που σημαίνει ότι ο Keir Starmer δεν μπορεί πλέον να εγγυηθεί στον Βασιλιά ότι απολαμβάνει την εμπιστοσύνη της Βουλής των Κοινοτήτων.
«Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι ο Andy ενισχύθηκε δραματικά από το αποτέλεσμα της Πέμπτης», δήλωσε ανώτατο στέλεχος.
«Το ερώτημα στο μυαλό των βουλευτών είναι ένα: ποιος μπορεί να σταματήσει μια κυβέρνηση του Reform; Και ο Andy έδειξε στο Makerfield, με τον πλέον κατηγορηματικό τρόπο, ότι μπορεί να το κάνει».
Πλήρης απώλεια ελέγχου και υπουργική ανταρσία
Η κατάσταση για τον πρωθυπουργό περιγράφεται ως μη αναστρέψιμη.
Ο πρώην υπουργός Lord Falconer δήλωσε στο BBC ότι ο Keir Starmer «δεν έχει πλέον απολύτως καμία εξουσία, καθώς όλοι θεωρούν δεδομένο ότι ο Andy Burnham θα διεκδικήσει την ηγεσία και θα κερδίσει».
Οι πιέσεις κορυφώνονται ενόψει της κρίσιμης συνεδρίασης του υπουργικού συμβουλίου την Τρίτη, όπου οι υπουργοί σχεδιάζουν να του διαμηνύσουν ότι ο χρόνος του τελείωσε.
Κορυφαία στελέχη, όπως ο υπουργός Κλιματικής Αλλαγής Ed Miliband, η υπουργός Εσωτερικών Shabana Mahmood, η υπουργός Εξωτερικών Yvette Cooper και η υπουργός Μεταφορών Heidi Alexander, αξιώνουν επιτακτικά τη χάραξη ενός σαφούς χρονοδιαγράμματος εξόδου.
Παράλληλα, ο Jonathan Reynolds, ο chief whip του κόμματος, έχει ήδη μεταφέρει στον πρωθυπουργό το έντονο κλίμα που επικρατεί στην κοινοβουλευτική ομάδα για μια «ομαλή μετάβαση».
Το σχέδιο της αναγκαστικής φυγής
Οι υποστηρικτές του Keir Starmer ευελπιστούν ότι ο ίδιος θα παρουσιάσει ένα πλάνο αποχώρησης με ορίζοντα τον Σεπτέμβριο, ώστε ο διάδοχός του να αναδειχθεί επίσημα στο συνέδριο του Εργατικού Κόμματος.
«Υπάρχουν μειονεκτήματα, αλλά αυτή είναι η πραγματικότητα», παραδέχτηκε ανώτατο στέλεχος.
«Ο Keir κατάλαβε ότι το παιχνίδι τελείωσε και πρέπει να κάνει μια αξιοπρεπή έξοδο.
Θέλει να αποφύγει την ταπείνωση, και η χειρότερη ταπείνωση θα ήταν να ηττηθεί συντριπτικά σε μια εσωκομματική εκλογική διαδικασία».
Όσοι συνομίλησαν μαζί του αναφέρουν ότι ο πρωθυπουργός βρίσκεται σε φάση αναστοχασμού και όχι μάχης.
«Δεν έχει αυταπάτες, δεν είναι κλεισμένος σε κάποιο οχυρό.
Σκέφτεται το αποτέλεσμα στο Makerfield και τις συνέπειες μιας μάχης ηγεσίας.
Δεν ζητάει όρκους πίστης από κανέναν», ανέφερε σύμμαχός του.
Μια άλλη πηγή των Εργατικών υπενθύμισε τη ρήση του Αμερικανού προέδρου Lyndon B Johnson (LBJ): «Ο πρώτος κανόνας της πολιτικής είναι να ξέρεις να μετράς».
Με τον Andy Burnham να έχει τους αριθμούς με το μέρος του, η παραμονή του Keir Starmer πέραν αυτής της εβδομάδας φαντάζει αδύνατη.
Η απέλπιδα προσπάθεια διάψευσης και οι πιέσεις των συνδικάτων
Από την πλευρά της, η Downing Street επιχειρεί να υποβαθμίσει το θέμα, κάνοντας λόγο για «εικασίες».
Μόλις την Παρασκευή, ο Keir Starmer δήλωνε ότι θα είναι υποψήφιος σε οποιαδήποτε εκλογική διαδικασία για την ηγεσία, επιμένοντας ότι έχει «περισσότερα να δώσει» και καλώντας το κόμμα να συσπειρωθεί ενάντια στο Reform UK.
Ωστόσο, η Sharon Graham, γενική γραμματέας του Unite –ενός από τους μεγαλύτερους χρηματοδότες των Εργατικών– ήταν καταπέλτης: «Προφανώς ο Starmer πρέπει να φύγει. Πρέπει να αναλογιστεί όσα έλεγε περί προτεραιότητας της χώρας έναντι του κόμματος.
Το καλύτερο για τους Εργατικούς είναι μια καθαρή και ομαλή μετάβαση».
Παρασκηνιακές συμφωνίες για την επόμενη μέρα
Την ίδια ώρα, η μάχη της διαδοχής φέρνει στο φως και άλλους διεκδικητές.
Σύμμαχοι του Wes Streeting, πρώην υπουργού Υγείας, επέμεναν ότι ο ίδιος σκοπεύει να είναι υποψήφιος, έχοντας ήδη νοικιάσει γραφεία για 40 άτομα ως στρατηγείο της καμπάνιας του.
Ο Wes Streeting έλαβε πρόσφατα δωρεά £50.000 από τη φιλάνθρωπο Fran Perrin, κόρη του πρώην υπουργού Lord Sainsbury, η οποία του είχε δώσει άλλα τόσα τον περασμένο Σεπτέμβριο.
Παρά τις προετοιμασίες αυτές, έμπειρα στελέχη των Εργατικών εκτιμούν ότι ο Wes Streeting θα αναγκαστεί τελικά να έρθει σε συμφωνία με τον Andy Burnham, αποσύροντας την υποψηφιότητά του με αντάλλαγμα μια κορυφαία υπουργική θέση.
«Ο Wes αντιλαμβάνεται ότι η δυναμική είναι ξεκάθαρα με το μέρος του Andy.
Θα επικρατήσει η λογική.
Είναι ένας πολύ ικανός άνθρωπος και η συμμετοχή του θα είχε απόλυτο νόημα για μια κυβέρνηση ευρείας βάσης που επιθυμεί ο Andy», κατέληξε υποστηρικτής του πρώην υπουργού Υγείας.
Η πολιτική αστάθεια στη Βρετανία τα τελευταία χρόνια δεν είναι μια σειρά από τυχαία γεγονότα, αλλά το αποτέλεσμα δομικών αλλαγών που πυροδότησε το Brexit. Η περίπτωση του Keir Starmer είναι η τελευταία πράξη ενός δράματος που ξεκίνησε το 2016.
Το σύνδρομο της «περιστρεφόμενης πόρτας» στην Downing Street - 5 πρωθυπουργοί σε 10 χρόνια
Η πτώση του Keir Starmer έρχεται να επιβεβαιώσει μια εφιαλτική κανονικότητα για τη βρετανική πολιτική σκηνή: ο βρετανικός πρωθυπουργικός θώκος έχει μετατραπεί σε «ηλεκτρική καρέκλα» και η πόρτα της Downing Street σε... περιστρεφόμενη.
Μετά το δημοψήφισμα του Brexit το 2016, η χώρα αλλάζει πρωθυπουργούς με ρυθμούς που θυμίζουν την περιβόητη αστάθεια της ιταλικής δημοκρατίας, σπάζοντας την παράδοση των σταθερών, πολυετών κυβερνήσεων.
Theresa May, (Συντηρητικοί) - η πρωθυπουργός του Brexit, για 3 χρόνια και 11 ημέρες: Ιούλιος 2016 – Ιούλιος 2019
Boris Johnson, (Συντηρητικοί) - 3 χρόνια και 44 ημέρες: Ιούλιος 2019 – Σεπτέμβριος 2022
Liz Truss, (Συντηρητικοί), η πιο σύντομη πρωθυπουργία στην ιστορία της Βρετανίας για μόλις 49 ημέρες: Σεπτέμβριος 2022 – Οκτώβριος 2022
Rishi Sunak, (Συντηρητικοί), 1 χρόνος και 254 ημέρες: Οκτώβριος 2022 – Ιούλιος 2024
Keir Starmer, (Εργατικοί) για περίπου 2 χρόνια, Ιούλιος 2024 ως σήμερα (Ιούνιος 2026)
Οι λόγοι πίσω από αυτό το φαινόμενο είναι βαθιά συστημικοί και συνοψίζονται σε τρεις βασικούς άξονες:
1ος. Η ιδεολογική «πολτοποίηση» των μεγάλων κομμάτων
Το Brexit κατέστρεψε τις παραδοσιακές κομματικές γραμμές.
Τόσο οι Συντηρητικοί (Tories) όσο και οι Εργατικοί (Labour) αναγκάστηκαν να δημιουργήσουν ευρείες, ετερόκλητες συμμαχίες ψηφοφόρων για να κερδίζουν εκλογές.
Οι Εργατικοί έπρεπε να συσπειρώσουν τους προοδευτικούς ψηφοφόρους των πόλεων με τους κοινωνικά συντηρητικούς εργάτες του βορρά (το λεγόμενο Red Wall).
Αυτές οι συμμαχίες είναι φύσει ασταθείς.
ταν ένας πρωθυπουργός προσπαθεί να ικανοποιήσει τη μία πλευρά, εξοργίζει την άλλη, με αποτέλεσμα η εσωκομματική αμφισβήτηση να ξεκινά από τους πρώτους μήνες της θητείας του.
2ος Η άνοδος του λαϊκισμού και η απειλή από τα δεξιά
Η εμφάνιση και η γιγάντωση κομμάτων όπως το Reform UK άλλαξαν τον εκλογικό χάρτη.
Οι Βρετανοί βουλευτές των μεγάλων κομμάτων ζουν πλέον με τον διαρκή τρόμο της εκλογικής εκμηδένισης στις περιφέρειές τους.
Η περίπτωση του Makerfield είναι ενδεικτική: η δυναμική του Reform UK πανικόβαλε τους βουλευτές των Εργατικών, οι οποίοι —βλέποντας τις έδρες τους να κινδυνεύουν— αποφάσισαν να «θυσιάσουν» τον αρχηγό τους (Starmer) για να σωθούν, επιλέγοντας ένα πιο δημοφιλές πρόσωπο (Burnham). Το ίδιο ακριβώς έκαναν οι Συντηρητικοί με τον Boris Johnson και τη Liz Truss.
3ος Η θεσμική ευκολία της «εσωτερικής» καθαίρεσης
Το βρετανικό κοινοβουλευτικό σύστημα επιτρέπει την αλλαγή πρωθυπουργού χωρίς τη διεξαγωγή εθνικών εκλογών. Αν ο αρχηγός του κυβερνώντος κόμματος χάσει την εμπιστοσύνη των βουλευτών του (όπως συνέβη με τους 201 βουλευτές που στηρίζουν τον Burnham), το κόμμα εκλέγει νέο αρχηγό, ο οποίος γίνεται αυτόματα πρωθυπουργός.
Αυτό δίνει τεράστια δύναμη στις εσωκομματικές φατρίες, οι οποίες χρησιμοποιούν τον εκάστοτε πρωθυπουργό ως αναλώσιμο προϊόν: αν οι δημοσκοπήσεις πέφτουν, τον αλλάζουν για να αποφύγουν την ήττα.
Δεν είναι μόνο αυτοί...
1. Το μετα-πανδημικό οικονομικό τέλμα και η ακρίβεια
Από την πανδημία και μετά, η Βρετανία βιώνει μια παρατεταμένη και βαθιά κρίση κόστους διαβίωσης (cost-of-living crisis), η οποία έχει γονατίσει τα νοικοκυριά και έχει εκμηδενίσει την υπομονή των ψηφοφόρων.
Ο πιο αμείλικτος εχθρός των Βρετανών πρωθυπουργών τα τελευταία χρόνια δεν είναι οι πολιτικοί τους αντίπαλοι, αλλά η ίδια η οικονομία.
Από την πανδημία και μετά, η χώρα έχει εγκλωβιστεί σε έναν εφιάλτη:
Η εκτίναξη του πληθωρισμού
Το άνοιγμα της αγοράς μετά τα lockdown, σε συνδυασμό με την ενεργειακή κρίση, οδήγησε τον πληθωρισμό σε ιστορικά υψηλά (ξεπερνώντας το 11% το 2022).
Αν και ο ρυθμός ανόδου έχει συγκρατηθεί, οι τιμές στα βασικά αγαθά, τα τρόφιμα και την ενέργεια παραμένουν σε δυσθεώρητα ύψη.
Η παγίδα των επιτοκίων
Για να δαμάσει τον πληθωρισμό, η Κεντρική Τράπεζα της Αγγλίας ανέβασε απότομα τα επιτόκια.
Αυτό σήμανε αυτόματα μια στεγαστική βόμβα, με εκατομμύρια δανειολήπτες να βλέπουν τις μηνιαίες δόσεις των στεγαστικών τους δανείων (mortgages) να εκτινάσσονται κατά εκατοντάδες λίρες.
Η μείωση του πραγματικού εισοδήματος και η μεγαλύτερη πτώση του βιοτικού επιπέδου στην σύγχρονη βρετανική ιστορία
Οι μισθοί δεν συμβάδισαν ποτέ με την ακρίβεια.
Το αποτέλεσμα είναι η μεγαλύτερη πτώση του βιοτικού επιπέδου στη σύγχρονη βρετανική ιστορία.
Όταν ο μέσος Βρετανός πολίτης δυσκολεύεται να θερμάνει το σπίτι του ή να πληρώσει το super market, η κυβέρνηση χάνει κάθε ίχνος ανοχής.
Οι ψηφοφόροι απαιτούν άμεσες λύσεις και, όταν αυτές δεν έρχονται, η οργή μεταφέρεται στις κάλπες.
Οι βουλευτές το βλέπουν αυτό και πανικοβάλλονται, οδηγώντας στην άμεση «καρατόμηση» του εκάστοτε πρωθυπουργού.
2. Το σοκ των ενεργειακών ανατιμήσεων και η παγίδα του Ofgem
Τα ενεργειακά κόστη είναι η πραγματική «ηλεκτρική καρέκλα» κάθε Βρετανού πρωθυπουργού από την πανδημία και μετά.
Η Βρετανία βρέθηκε εκτεθειμένη σε μια πρωτοφανή ενεργειακή καταιγίδα που μετέτρεψε τους λογαριασμούς ρεύματος και φυσικού αερίου σε μόνιμο εφιάλτη για τα νοικοκυριά.
Αν η ακρίβεια στα ράφια γονάτισε τους Βρετανούς, η κρίση των ενεργειακών λογαριασμών ήταν αυτή που έδωσε το τελειωτικό χτύπημα στις κυβερνήσεις.
Από το 2022, όταν οι τιμές του φυσικού αερίου εκτινάχθηκαν σε ιστορικά υψηλά, η Βρετανία παραμένει εγκλωβισμένη σε ένα καθεστώς ακραίας αστάθειας:
Η εξάρτηση από το φυσικό αέριο
Η Βρετανία βασίζεται στο φυσικό αέριο για περίπου το 30% της ηλεκτροπαραγωγής της (πολύ περισσότερο από χώρες όπως η Γερμανία ή η Γαλλία).
Λόγω του συστήματος της οριακής τιμολόγησης, το ακριβό αέριο συμπαρασύρει και την τιμή του ρεύματος, διογκώνοντας τεχνητά τα κόστη.
Το μαρτύριο της «οροφής» (Price Cap)
Ο ενεργειακός ρυθμιστής της χώρας (Ofgem) αναθεωρεί ανά τακτά διαστήματα την ανώτατη χρέωση (Price Cap). Κάθε τέτοια ανακοίνωση λειτουργεί ως πολιτική βόμβα.
Οι λογαριασμοί για ένα τυπικό νοικοκυριά, που προ κρίσης κυμαίνονταν κοντά στις 1.000 λίρες το χρόνο, εκτοξεύτηκαν ακόμη και πάνω από τις 2.000 λίρες.
Οι νέες γεωπολιτικές αναταράξεις
Ακόμη και όταν οι τιμές έδειχναν τάσεις σταθεροποίησης, οι πρόσφατες εντάσεις στη Μέση Ανατολή προκάλεσαν νέο άλμα της τάξης του 13% στο Price Cap, ανεβάζοντας τις τυπικές ετήσιες χρεώσεις κοντά στις 1.862 λίρες.
Η «ενεργειακή φτώχεια» (fuel poverty) δεν είναι πλέον θεωρητικός όρος, αλλά σκληρή πραγματικότητα για εκατομμύρια Βρετανούς που αναγκάζονται να επιλέξουν μεταξύ θέρμανσης και σίτισης (το λεγόμενο «heat or eat»).
Η αποτυχία της Downing Street να προστατεύσει τους καταναλωτές από αυτές τις βίαιες διακυμάνσεις εξατμίζει την πολιτική νομιμοποίηση οποιουδήποτε πρωθυπουργού μέσα σε λίγους μήνες.
3. Η εκρηκτική... μετανάστευση
Η μεταναστευτική κρίση αποτελεί το πιο εκρηκτικό πολιτικό ζήτημα στη μετα-Brexit Βρετανία και είναι από τους πολύ βασικούς λόγους που «έφαγαν» τους προηγούμενους πρωθυπουργούς, ενώ τώρα οδηγεί στην έξοδο και τον Keir Starmer.
Το παράδοξο του Brexit ήταν ότι, ενώ έγινε με κεντρικό σύνθημα το «να πάρουμε πίσω τον έλεγχο των συνόρων μας», η νόμιμη και η παράνομη μετανάστευση εκτοξεύτηκαν σε ιστορικά ρεκόρ αμέσως μετά.
Το μεταναστευτικό χάος σε αριθμούς
Η κρίση εξελίχθηκε σε δύο παράλληλα μέτωπα:
- Η νόμιμη μετανάστευση (net migration)
Μετά την κατάργηση της ελεύθερης μετακίνησης από την ΕΕ, οι συντηρητικές κυβερνήσεις άνοιξαν τις βίζες για εργαζόμενους εκτός ΕΕ (υγεία, πρόνοια, φοιτητές).
Το αποτέλεσμα ήταν η καθαρή μετανάστευση να αγγίξει το αδιανόητο ιστορικό υψηλό των 944.000 ατόμων το 2023.
- Η κρίση των «μικρών βαρκών»
Δεκάδες χιλιάδες παράτυποι μετανάστες άρχισαν να διασχίζουν το Κανάλι της Μάγχης από τη Γαλλία με φουσκωτά.
Πάνω από 200.000 άνθρωποι έχουν φτάσει έτσι στη Βρετανία, με το 2025 να καταγράφει πάνω από 41.000 αφίξεις.
Πώς η κρίση «κατέστρεψε» τις κυβερνήσεις
Κάθε πρωθυπουργός επιχείρησε να διαχειριστεί την κατάσταση με σκληρά μέτρα, αλλά οι αποτυχίες τους τροφοδότησαν την άνοδο της σκληρής δεξιάς (του κόμματος Reform UK του Nigel Farage). Τα κυριότερα σχέδια είναι δύο:
Boris Johnson και Rishi Sunak (Το φιάσκο της Ρουάντα)
Εφηύραν το διαβόητο σχέδιο απέλασης των αιτούντων άσυλο στη Ρουάντα.
Το σχέδιο κόστισε εκατοντάδες εκατομμύρια λίρες, μπλοκαρίστηκε στα δικαστήρια και τελικά δεν στάλθηκε σχεδόν κανένας.
Ο Sunak τιμωρήθηκε σκληρά στις εκλογές του 2024 γι' αυτή την αποτυχία.
Keir Starmer (πολιτική υστερία)
Ο Starmer εξελέγη υποσχόμενος να «σταματήσει τις βάρκες» και να πατάξει τα κυκλώματα διακινητών.
Αν και τα επίσημα στοιχεία έδειξαν ότι η καθαρή μετανάστευση μειώθηκε δραματικά στις 171.000, η πίεση από τα δεξιά παρέμεινε ασφυκτική.
Σε μια απεγνωσμένη προσπάθεια να ανακόψει τη διαρροή ψηφοφόρων, ο Starmer παρουσίασε μια σκληρή μεταναστευτική πολιτική, χρησιμοποιώντας τη φράση ότι η Βρετανία κινδυνεύει να γίνει «ένα νησί ξένων».
Αυτή η ρητορική προκάλεσε την εξέγερση της αριστερής πτέρυγας του ίδιου του του κόμματος (που τον κατηγόρησε ότι αντιγράφει την ακροδεξιά), ενώ παράλληλα το Υπουργείο Εσωτερικών δέχθηκε σφοδρά πυρά για σχέδια χρήσης τεχνητής νοημοσύνης (Facial Age Estimation) για την αναγνώριση της ηλικίας των ανήλικων προσφύγων.
Αυτός ο διπλός εγκλωβισμός –από τη μία η πίεση της δεξιάς για τις βάρκες στη Μάγχη και από την άλλη η εσωτερική ανταρσία των Εργατικών για τη σκληρή ρητορική του– είναι ένας από τους βασικούς πυλώνες της κατάρρευσης του.
Καυστικός Dmitriev (Ρωσία) - «Κληρονομιά του Starmer ο πολεμικός πυρετός, το ενεργειακό χάος και τα εγκλήματα μεταναστών»
Ο Kirill Dmitriev, επικεφαλής του Ρωσικού Ταμείου Άμεσων Επενδύσεων (RDIF) και ειδικός απεσταλμένος του Προέδρου της Ρωσικής Ομοσπονδίας για την επενδυτική και οικονομική συνεργασία, εξαπέλυσε δριμύτατη επίθεση μέσω της πλατφόρμας X, περιγράφοντας με μελανά χρώματα την πολιτική παρακαταθήκη που αφήνει πίσω του ο ηγέτης των Εργατικών.
Σύμφωνα με τον Ρώσο αξιωματούχο, ο Keir Starmer παραδίδει μια χώρα βυθισμένη στο χάος, έχοντας ως μοναδικό έργο την καλλιέργεια του μιλιταρισμού και την πλήρη αποτυχία στην οικονομία.
Στην ανάρτησή του, ο Kirill Dmitriev αποδόμησε πλήρως το κυβερνητικό έργο του Keir Starmer, συνδέοντας την πτώση του με τα φλέγοντα ζητήματα που γονάτισαν την καθημερινότητα των Βρετανών πολιτών.
«Όταν ο Starmer παραιτηθεί, η κληρονομιά του θα είναι η υποδαύλιση μιλιταριστικών θυελλών, οι παταγώδεις αποτυχίες στον ενεργειακό τομέα, τα ορθάνοιχτα σύνορα, οι συμμορίες παιδεραστών (groomers), τα εγκλήματα των μεταναστών και η απόλυτη άρνησή του να αναγνωρίσει έστω και ένα από αυτά τα τραγικά λάθη», δήλωσε χαρακτηριστικά ο Kirill Dmitriev.
Η Μόσχα αναδεικνύει έτσι τις δομικές αδυναμίες του Λονδίνου, όπου η εμμονική εστίαση της κυβέρνησης στην τροφοδότηση της γεωπολιτικής έντασης άφησε απροστάτευτη την εγχώρια αγορά ενέργειας, οδηγώντας σε εκτόξευση των τιμών και σε μια πρωτοφανή κοινωνική κρίση, η οποία επιτείνεται από την απώλεια ελέγχου στο μεταναστευτικό ζήτημα.
Η ειρωνεία της ρωσικής πλευράς για την πολιτική απομόνωση του Βρετανού πρωθυπουργού ήταν καταιγιστική.
Σχολιάζοντας τον τρόπο με τον οποίο ο Keir Starmer γαντζώθηκε στην εξουσία μέχρι την τελευταία στιγμή, ο επικεφαλής του RDIF σημείωσε με νόημα ότι ο πρωθυπουργός επέλεξε να αποχωρήσει τελευταίος, «σαν πραγματικός καπετάνιος».
Με αυτόν τον καυστικό τρόπο, ο Kirill Dmitriev υπογράμμισε ότι στο τέλος αυτής της διαδρομής, το μόνο που απομένει είναι «μια βασανισμένη Βρετανία» και ένα μέλλον που θα αρχίσει να λάμπει μόνο αφού απαλλαγεί οριστικά από την παρουσία και τις επιλογές του Keir Starmer.
Η παραίτηση της Δευτέρας σφραγίζει έτσι το τέλος μιας εποχής δυτικής επιθετικότητας, αφήνοντας πίσω της μια χώρα σε κατάσταση πλήρους αποσύνθεσης.
ΑΚ
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών